Atabetül Hakayık Kimdir?
Atabet ül-Hakaayık 12. asrın ilk yarısında,Yüknekli Edîb Ahmed bin Mahmud tarafından ya-
zılmış manzum bir ahlâk kitabıdır.
Türk ve Acemülkelerinin meliği- emîr-i âzam Muhammed Dâd
İspehsâlâr Beg’e sunulmuştur.Edîb Ahmed, 11. asır sonlarıyla 12. asrın ilk yarısında yaşamış; Arapça’yı, Farsça’yı öğrenmiş;tefsir, hadîs gibi İslâmî ilimleri tahsil etmiş; takva sahibi, âlim, fâzıl bir Türk şairidir. Gözleri gör-meyen bu Karahanlı devri Türk şairi hakkında kaynaklarda fazla bilgi yoktur. Şöhreti Ali Şîr
Nevâî devrine yani 15. yüzyılın sonlarına kadar devam etmiş ve hayatı hakkındaki bilgiler men-
kıbeleşmiştir. Nevâî, Nesâim ül-Mahabbe adlı ese-rinde, Edib Ahmed’in İmâm-ıÂzam’m talebesi ol-
duğu ve İmâm-ı Âzam tarafından çok beğenildiği şeklindeki menkıbevî malûmatı kaydeder.
Atabet ül-Hakaayık, tıpkı Kutadgu Bilig gibi Şehname vezninde yani aruzun “feûlün feûlün
feûlün feûl” kalıbıyla yazılmıştır. Eserin başmda yer alan Tanrının- peygamberin, dört sahabenin,
emîr-i âzam Muhammed Dâd İspehsâlâr Beg’in medhi ve kitabın yazılışı hakkındaki kısımlar be-
yitler halindedir (80 beyit) ve gazel tarzında ka-fiyelenmiştir. Asıl eser dörtlükler halindedir ve her
dörtlük mânilerde olduğu gibi “aaxa” şeklinde kafiyelenmiştir. Her ikisi de Karahanlı devrine ait
olan Atabet ül-Hakayık ile Kutadgu Bilig’in bir-birinden ayıran en önemli özellik budur. Kutadgu
Bilig’in beyitler halinde ve mesnevî tarzında ya-zılmasına mukabil Atabet ül-Hakaayık dörtlükler
halinde ve mânilerin kafiye düzeninde yazılmıştır.Ancak Kutadgu Bilig’de aralarda zikredilen dört-
lüklerin hem vezince- hem de kafiye düzeni ba-kımından Atabet ül-Hakaayık ile ayniyet gös-
termesi ilgi çekicidir. Aynı devrin eseri olan Divânü Lûgati-’t-Türk’teki dörtlükler ise hem hece
vezni ile yazıldıkları için, hem de koşma tarzında kafiyelendirildikleri için farklılık gösterirler.
» Bide bunlar var ;)
Tags: Atabetül, Atabetül Hakayık, Atabetül Hakayık Hayat Hikayesi, Atabetül Hakayık Kimdir, Atabetül Hakayık Yaşam Öyküsü, Hakayık
